Monografia Wyzwania dla badania polityki zagranicznej Polski wobec zmian wewnętrznych i międzynarodowych analizuje reakcje polskiego systemu decyzyjnego na niestabilność międzynarodową, łącząc perspektywy systemową i konstruktywistyczną.
Pierwsza część, oparta na analizie systemowej, bada funkcjonowanie dualistycznej egzekutywy — relacji między prezydentem a Radą Ministrów — w warunkach kohabitacji. Autorka wskazuje, że asymetria kompetencji i brak precyzyjnych mechanizmów współpracy mogą prowadzić do napięć i nieefektywności, choć wiele zależy od osobowości pełniących te funkcje. Analiza obejmuje drugą kadencję Donalda Trumpa, która przynosząc niestabilność w środowisku międzynarodowym, stała się wyzwaniem dla polityki zagranicznej Polski. W takich okolicznościach okazuje się, że w dobie kohabitacji formalne kanały koordynacji nie pełnią swej funkcji i nie były w pełni wykorzystywane. Relacje między prezydentem a premierem miały często charakter jednostronny, a spójność polityki zagranicznej zależała od ponadpartyjnego konsensusu. Efektywność systemu opierała się głównie na woli politycznej decydentów, nie zaś na instytucjonalnych ramach.
Druga część wykorzystuje konstruktywizm Alexandra Wendta, który wyróżnia trzy kultury anarchii: hobbesowską, locke’owską i kantowską. Polska jawi się jako „państwo rozdarte” między liberalno-demokratyczną a konserwatywno- autorytarną wizją polityki. Ta polaryzacja osłabia podmiotowość państwa. W latach 2015–2022 Polska dystansowała się od wartości UE, co prowadziło do marginalizacji w Europie, jednocześnie wzmacniając sojusz z USA. Po zmianie rządu w 2023 roku podjęto próby odbudowy relacji z UE przy zachowaniu strategicznego partnerstwa z USA. Analiza scenariuszowa pokazuje, że przyszła pozycja Polski zależy od przezwyciężenia wewnętrznego dysonansu i zbieżności tożsamościowej z partnerami.
Podsumowując, monografia wskazuje, że niestabilność polskiej polityki zagranicznej wynika z nieprecyzyjnych ram decyzyjnych oraz głębokiego rozdarcia tożsamościowego. Choć czynniki zewnętrzne, jak wojna w Ukrainie, chwilowo jednoczyły elity, trwała pozycja Polski zależy od wewnętrznej spójności i zgodności wartości z sojusznikami.
Powrót
